Humphrey Tonkin, kunfondinto de ESF

E. James Lieberman, kunfondinto de ESF

Jonathan Pool, kunfondinto de ESF

Bill and Cathy Schulze

Bill and Cathy Schulze

Mallonga historio de ESF

 

Esperantic Studies Foundation (ESF) estis formale establita en la jaro 1968 de doktoro Humphrey Tonkin (fakulo pri la hom-sciencoj de la Universitato de Pensilvanio, kun granda intereso pri internacia edukado), doktoro Jonathan Pool (politik-sciencisto de la Universitato de Vaŝingtono, kun intereso pri lingvaj demandoj) kaj doktoro E. James Lieberman (psikiatro de la universitato George Washington, kun forta intereso pri lingvistika komunikado). La fondaĵo estis konceptita kiel ilo por antaŭenigi sciencan esploradon kaj dialogon pri demandoj ligitaj al la mondaj lingvoproblemoj kaj lingvopolitiko, inkluzive de Esperanto. La ideo pri la starigo de tia fondaĵo datas de la tempo, kiam ĉiuj tri kunfondintoj estis, en diversaj roloj, en la universitato Harvard.

Tra la 1970aj kaj 1980aj jaroj, ESF okupiĝis precipe pri Esperanto-edukado kaj esplorado. En 1972 ĝi publikigis - kunlabore kun SIT (School for International Training, Vermonto, Usono) Bazan Esperanto-kurson. Ĝi ankaŭ publikigis serion de esplor-bibliografioj titolitaj “Esperanto and International Problems” (“Esperanto kaj Internaciaj Problemoj”), redaktitan de Humphrey Tonkin. En 1986 ĝi sponsoris partoprenon en la pekina UK de elstara usona ĵurnalisto James Fallows kaj de Albert Valdman - fama lingvisto pri la kreola lingvo.

En la fruaj 1990aj jaroj ESF komencis plivastigi la sferon de siaj aktivaĵoj. La antropologo David Jordan de UCSD (University of California, San Diego) eniris la estraron, kaj en 1991 la fondaĵo publikigis la unuan numeron de sia oficiala novaĵbulteno, Esperantic Studies. La sekvan jaron ĝi eldonis la raporton “Esperanto and Education: Toward a Research Agenda” (“Esperanto kaj edukado: al esplora ago-plano”). Tiu raporto, preparita de la doktoroj Alvino Fantini (SIT) kaj Timothy Reagan (CCSU, Central Connecticut State University) intencis identigi la kampojn rilatajn al Esperanto-edukado kaj la eblecojn por estonta esplorado. En 1995 ESF kreis Konsilantaron, kiu konsistas el fakuloj en kampoj kiel lingvistiko, lingva politiko kaj planado, kaj Esperanto. Tiun jaron la Fondaĵo ankaŭ lanĉis sian unuan retejon.

En 1996 okazis la unua Nitobe-Simpozio en Prago, kun la temo “Al Lingvistika Demokratio”. Nitobe-Simpozioj ricevis sian nomon honore al internaciisto kaj la Asista Ĝenerala Sekretario de la Ligo de Nacioj, Nitobe Inazo. La simpozioj okazas ĉiujn kelkajn jarojn kaj pritraktas diversajn lingvodemandojn. La sekvaj Nitobe-Simpozioj okazis en Berlino (1999, Tutmondiĝo kaj lingva diverseco), Pekino (2004, Al nova internacia lingva ordo), Vilno (2005, Lingvopolitikaj aspektoj de la larĝiĝo de la Eŭropa Unio), Tokio (2007, Eŭropaj lingvoj kaj aziaj nacioj: pasinteco, politiko, potencialo) kaj Rejkjaviko (2013, Anglalingva instruado en neanglalingvaj universitatoj). ESF estis la ĉefa subtenanto de Nitobe-Simpozioj. En 2008 ĝi ankaŭ kunvenigis fakulojn kaj subtenis la konferencon en la Universitato de Amsterdamo pri instruado de Esperanto kaj interlingvistiko en universitatoj.

En la jaro 1999 Catherine kaj William Schulze heredigis al ESF ĉirkaŭ 3 milionojn da usonaj dolaroj. La gesinjoroj Schulze estis elstaraj usonaj esperantistoj, kiuj interalie okupiĝis pri la delonge ekzistanta Esperanto-kursaro ĉe la San-Franciska Ŝtata Universitato (poste alinomita kiel NASK - Nord-Amerika Somera Kursaro). Per ĉi tiu malavara donaco ESF metis la fundamenton por sia ambicia programo de esplorado kaj instruado. NASK daŭrigis prosperi, kaj ĝi okazis en diversaj nord-amerikaj universitatoj en diversaj jaroj. Plej lastatempe ĝi okazas en Raleigh, Nord-Karolino.

En la sama jaro doktoro Mark Fettes fariĝis la unua Ekzekutiva Direktoro de ESF, la posteno, kiun poste okupis D-ro Timothy Reagan kaj nun Joel Amis (vidu pli sube). La Fondaĵo starigis sian programon por Interlingvaj Esplor-Stipendioj (Interlingual Research Grant Program). Laŭ tiu ĉi programo esploristoj povas peti stipendiojn por ebligi esplorojn pri la temoj rilataj al interlingvistiko. Samjare ESF ankaŭ financis la kompletigon de la 12-leciona Esperanta videokurso Pasporto al la Tuta Mondo.

En la jaro 2001 doktoro Grant Goodall (fakulo pri lingvistiko en UCSD) eniris la estraron. En la sama jaro ESF financis la unuan fazon de evoluigo de la novspeca Esperanto-instrua retejo: Edukado.net. Ĉi tiu unika rimedo estas daŭre evoluigata kaj prizorgata de doktoro Katalin Kovats.

Edukado estis, plie, unu el la ĉefaj prioritatoj de ESF. La fondaĵo provizis kaj daŭre provizas stipendiojn por la interlingvistika certifikata programo ĉe la universitato Adam Mickiewicz en Pollando – la nura tiaspeca programo ĉe unu el plej gravaj naciaj universitatoj.

En 2003 unu el la fondintoj de ESF, D-ro James Lieberman, emeritiĝis post 34 jaroj da dediĉita laboro en la ESF-estraro. D-ro Jonathan Pool ankaŭ emeritiĝis kiel estrarano en simila tempo. Ambaŭ, tamen, restis en proksima kontakto kun la Fondaĵo. En 2002, la Fondaĵo akiris novan estraranon – D-ron Ian Richmond, fakulon pri la franca lingvo kun granda intereso pri internacia komunikado, kaj kun paso de tempo, aliaj membroj membriĝis aŭ forlasis la estraron, plej ofte transirante al la ESF-konsilantaro aŭ daŭre restante en proksima kontakto kun ESF. Ili inkluzivis D-ron Bonnie Fonseca-Greber, fakulo pri la franca lingvo kaj internacia komunikado de la Universitato de Louisville; komercisto kaj la antaŭa lernejestro Wallace Du Temple, specialisto pri komputil-asista lingvolernado Derek Roff, profesoro pri Klasikaj kaj Bizancaj studoj D-ro Geoffrey Greatrex, specialisto pri financoj Anna Bennett kaj inĝeniero Chuck Mays.

En 2003 ESF financis alian el siaj ĉefaj instruaj programoj: la retejon kaj ret-komunumon Lernu.net. Ĉi tiu retejo estas noveca platformo de lingvolerna teknologio. Vizitantoj de Lernu.net povas lerni Esperanton laŭ propra rapideco en riĉa multmedia retejo kaj tute senpage. La retejo estis konstante plibonigata, sub la gvidado de Sonja Petrović kaj la teamo de programistoj. Dum la jarkunveno en 2011, ESF-estraro anoncis novan fazon de la investo en redezajnon kaj pligrandigon de Lernu.net, kun la ideo proponi al la Lernu-komunumo, kiu estiĝis ekde la komenco de la retejo, diversajn novajn servojn. Erin Piateski estis nomita kiel gvidanto de tiu ĉi iniciato.

Rimarkinda esplorprojekto lanĉita en 2003 estis la Esperanta Teksta Korpuso (Tekstaro). ESF komisiis la taskon al elstara gramatikisto Bertilo Wennergren. Ĝi nun enhavas preskaŭ 5 milionojn da vortoj kaj estas alirebla al esploristoj kaj ĉiuj interesitoj per interreto (tekstaro.com).

Doktoro Timothy Reagan, delonga kunlaboranto de ESF kaj profesoro pri eduka estrado en CCSU (Central Connecticut State University), eniris la ESF-estraron en 2004. Tra tiu jaro ESF subtenadis siajn daŭrajn programojn kaj donis Interlingvajn Esplor-Stipendiojn al kvalifikitaj esploristoj. En la jaro 2005 la Fondaĵo starigis Postdoktoran Esplor-Subtenan Programon kunlabore kun la Centro pri Kompara Literaturo (the Center for Comparative Literature) ĉe Columbia University en Usono. Ekde tiam ESF donis multajn esplor-stipendiojn al postdoktoraj esploristoj de Columbia University kiuj laboris pri projektoj rilataj al interlingvistiko.

En 2006 la Fondaĵo provizis Centron de Esploro kaj Dokumentado pri Mondaj Lingvaj Problemoj (CED, bazita en Roterdamo) per mono por starigi la Interlingvistikan Fonduson: la programon de malgrandaj subvencioj por esploristoj laborantaj en la kampo de Esperanto kaj interlingvistiko. La CED-komitato pritraktas la proponojn kaj aprobas, kutime, kvar aŭ kvin stipendojn ĉiujare por subteni publikigon de libroj, artikoloj kaj esplorprojektoj. Ĝi ankaŭ subtenas esploristojn en esplor-vojaĝoj al bibliotekoj kaj konferencoj.

En 2006 ESF provizis la unuan stipendion al Sam Green, por la kreo de dokumentfilmo. La filmo aperis en du versioj. Utopio en Kvar Movimentoj (Utopia in Four Movements) premieris ĉe la fistivalo Sundance, kaj la dua, La Universala Lingvo, estis montrita ĉe la Universala Kongreso en 2011 kaj estis bone ricevita.

Tra la jaroj ESF donis multajn stipendojn al bibliotekoj, aparte al la bibioteko Hector Hodler de UEA en Roterdamo, kaj ĝi subtenis la distribuon de libroj al esplorbibliotekoj, inkluzive de la verkaron de Zamenhof eldonitan de Ito Kanzi (Ludovikito), kaj pli lastatempe, la historion de Esperanto-literaturo de Carlo Minnaja kaj Giorgio Silfer. La Fondaĵo provizas ĉiujare la premion al elstaraj lingvolernaj retejoj dum CALICO-konferenco (Computer-Assisted Language Instruction Consortium).

Ekde 2009, ESF subtenas serion de simpozioj ĉe la Unuiĝintaj Nacioj en Novjorko. Okazis jam sep tiaj simpozioj, kaj plej lastatempe en aprilo 2016, pri la Lingvoj kaj la Celoj por Daŭripova Evoluigo.

En 2010 la administra oficejo de ESF translokiĝis de Vankuvero al Montrealo kiam Joel Amis transprenis la rolon de Administra Direktoro.

En 2013 la Fondaĵo ricevis grandan antaŭenpuŝon per la pli ol duonmiliondolara heredaĵo de la testamento de Brian Kaneen, vankuvera esperantisto, kiu dividis kun ESF grandan intereson pri lingvopolitiko. Ĉi tiu heredaĵo ebligos al ESF pliampleksigi esploradon kaj iniciatojn en la kampo de lingvopolitiko kaj lingvaj rajtoj.

ESF restas dediĉita al la subtenado de vasta gamo de interlingva esplorado kaj instruaj iniciatoj tra la tuta mondo. Ni kuraĝigas esploristojn kaj instruistojn, kiuj serĉas subtenon por interlingvaj projektoj trarigardi ĉi tiun retejon por ekscii, ĉu ESF povus proponi gvidadon kaj/aŭ financan subtenon al vi.

Comments are closed